Een nieuw type kankermedicijn, ontwikkeld aan de Johns Hopkins University in Baltimore, Maryland, maar nog niet getest in klinische proeven, kan de dood van drie patiënten veroorzaakt hebben, die een alternatieve kankerbehandeling ondergingen door een niet-medicinale arts in Duitsland. Duitsland telt veel van dergelijke behandelaars, en de sector is losjes gereglementeerd. De officier van justitie in Duitsland onderzoekt nu of er sprake is van onvrijwillige doodslag.

Het middel in kwestie, 3-broomopyruvaat (3BP), is door sommige onderzoekers bejubeld als een potentiële doorbraak, maar tot nu toe zijn de enige menselijke gegevens over de werkzaamheid en veiligheid ervan anekdotisch. Veel wetenschappers zeggen dat het middel niet aan patiënten mag worden toegediend, tenzij in zorgvuldig gecontroleerde experimentele settings. Als het verband met de drie sterfgevallen wordt bevestigd, zou dat de commerciële vooruitzichten van 3BP kunnen vertroebelen.

De Duitse politie kwam op 4 augustus in actie nadat twee patiënten uit Nederland en een uit België waren overleden kort nadat zij een behandeling hadden ondergaan in het Biologisch Kankercentrum, dat wordt geleid door alternatief arts Klaus Ross in de stad Brüggen, Duitsland, 50 kilometer ten westen van Düsseldorf. Twee andere patiënten moesten worden behandeld voor levensbedreigende aandoeningen, aldus het openbaar ministerie in een persbericht vandaag. De politie in Duitsland, Nederland en België heeft er bij andere in het centrum behandelde patiënten op aangedrongen contact op te nemen met de plaatselijke gezondheidsautoriteiten; ten minste 26 hebben dit gedaan. Volgens berichten in de media zochten kankerpatiënten vaak de hulp van Ross nadat ze geen conventionele therapie meer konden volgen, of om agressieve chemotherapie te vermijden. Hij bood een 10 weken durende “basistherapie” tegen kanker aan voor €9900 ($11.057).

Op zijn website prijst Ross 3BP aan als “momenteel de beste verbinding om tumoren te behandelen.” In zijn persbericht zei de openbare aanklager dat het onderzoek “de vermoedens heeft versterkt” dat de drie overleden patiënten daadwerkelijk de verbinding hebben ontvangen, zoals media-interviews met familieleden en andere bronnen eerder hadden gesuggereerd.

Ross reageerde niet op verzoeken om commentaar van ScienceInsider. In een verklaring die hij op zijn website publiceerde over het eerste sterfgeval, schreef hij dat hij “in shock” is en dat hij de indruk betreurt die in de media is gewekt dat alternatieve geneeskunde verantwoordelijk zou kunnen zijn.

3BP, dat deel uitmaakt van een klasse verbindingen die bekend staan als kleine molecuulgeneesmiddelen, werd meer dan tien jaar geleden in Johns Hopkins voor het eerst bestudeerd als een middel tegen kanker door biochemici Young Hee Ko en Peter Pedersen, samen met radioloog Jeff Geschwind. Aangenomen wordt dat het tumorcellen “uithongert” door glycolyse te remmen, de afbraak van glucosemoleculen om cellen van energie te voorzien. De hoop is dat 3BP specifiek bepaalde kankercellen doodt – en normale cellen met rust laat – omdat zij meer afhankelijk zijn van het glucosemetabolisme dan van een alternatieve route die oxidatieve fosforylering wordt genoemd. In studies op ratten en muizen werd gemeld dat 3BP de groei van tumoren vermindert of deze zelfs doet krimpen, en experimenten op menselijke kankercellijnen toonden aan dat het combineren van een ander chemotherapeuticum met 3BP de werkzaamheid ervan verhoogde. Uit dierstudies bleek echter ook een duidelijke toxiciteit bij bepaalde toedieningsschema’s.

In 2009 werkten Pederson en Ko samen met radioloog Thomas Vogl van het University Hospital Frankfurt in Duitsland voor wat een eerste experiment bij één patiënt lijkt te zijn. Met goedkeuring van de plaatselijke ethische commissie kreeg een 16-jarige jongen met een zeldzaam type leverkanker, fibrolamellair hepatocellulair carcinoom genaamd, infusies van 3BP in de bloedvaten die de tumor van bloed voorzien, geformuleerd op een eigen en gepatenteerde manier. Hoewel hij op 18-jarige leeftijd overleed, beschreven de onderzoekers het experiment in een artikel uit 2012 als een succes. “De snelheid van tumornecrose als gevolg van 3BP behandeling lijkt alle bekende cytostatica te overtreffen,” schreven ze. Er werden geen belangrijke toxische effecten waargenomen, en de patiënt “was in staat om veel langer te overleven dan verwacht met een verbeterde kwaliteit van leven, wat duidelijk toe te schrijven is aan de behandeling met 3BP,” concludeerden de wetenschappers. Achteraf zegt Vogl dat het beter zou zijn geweest om “waarschijnlijk” te schrijven in plaats van “duidelijk”, omdat een enkel gevalrapport geen sterk bewijs is. Toch “waren we verrast hoe lang de patiënt overleefde en dat we geen toxische bijwerkingen zagen,” zegt hij.

Er zijn recentelijk nog een paar andere case reports verschenen. Bijvoorbeeld, in een paper gepubliceerd in 2014, beschrijven Egyptische oncologen de behandeling van een 28-jarige man met 3BP; ze meldden dat de verbinding veilig leek, maar niet erg effectief als het alleen werd gebruikt.

Maar 3BP moet nog formele klinische proeven ondergaan. PreScience Labs, een Amerikaans bedrijf opgericht door Geschwind, kreeg in 2013 goedkeuring voor een fase I-studie van de Amerikaanse Food and Drug Administration. Geschwind zegt dat de proef nog moet beginnen omdat het bedrijf partners nodig heeft om het te financieren.

Zowel Vogl als Geschwind zeggen dat ze zich zorgen maken over oneigenlijk gebruik van het medicijn. De 2012 paper mede-auteur van Vogl waarschuwde dat “ongeformuleerde 3BP in sommige gevallen schadelijk kan zijn,” en Vogl zegt dat artsen “absoluut” geen systemische infusies moeten uitvoeren, waarbij het medicijn door het hele lichaam circuleert. “Ik maak me zorgen over het gebruik van het middel zonder eerst de juiste klinische studies te hebben uitgevoerd,” voegt Geschwind toe.

3BP kan worden gekocht bij chemische bedrijven, en artsen over de hele wereld bieden het aan patiënten aan. Lokale gezondheidsautoriteiten melden dat Ross zegt dat hij de verbinding heeft verkregen van een Duitse apotheek. Een woordvoerder van de openbare aanklager zegt dat uit een voorlopige beoordeling door de gezondheidsautoriteiten is gebleken dat Ross bevoegd was de stof toe te dienen; hij weigerde te zeggen hoe dit mogelijk was, aangezien 3BP niet is goedgekeurd.

Eugen Brysch, hoofd van de Duitse Stichting voor Patiëntenrechten in Dortmund, zegt dat de regering beoefenaars van alternatieve geneeswijzen strenger zou moeten reguleren. “Creativiteit in therapie mag de veiligheid van patenten niet negatief beïnvloeden,” vertelde Brysch aan een Duitse krant. “Het kan niet zo zijn dat loodgieters of frituurwinkels strenger worden gecontroleerd dan medische dienstverleners.”

Een woordvoerster van het Duitse federale ministerie van Volksgezondheid zegt dat er geen plannen zijn om de regelgeving voor traditionele beoefenaars te herzien; lokale autoriteiten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op het veld, zegt ze. Zij nemen gewoonlijk echter pas maatregelen na incidenten of klachten. In de nasleep van de drie sterfgevallen heeft het district Viersen, waar Ross zijn centrum had, hem verboden zijn beroep uit te oefenen in het district.

Reageren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.