Do dziś tradycyjna diagnostyka kliniczna i postępowanie w chorobach koncentrowało się na indywidualnych objawach klinicznych i symptomach pacjenta, wywiadzie chorobowym i rodzinnym, danych z oceny laboratoryjnej i obrazowej, które prowadziły do rozpoznania i leczenia chorób. Jest to często reaktywne podejście do leczenia, tzn. leczenie rozpoczyna się po wystąpieniu objawów i oznak. Postępy w genetyce medycznej pozwoliły na bardziej szczegółowe zrozumienie wpływu genetyki na choroby. Było to głównym powodem rozwoju tzw. medycyny spersonalizowanej. Duże wspólne projekty badawcze (np. Human genome project) stworzyły podstawy do zrozumienia roli genów w rozwoju i fizjologii człowieka. Nawet to ujawniło polimorfizmy pojedynczych nukleotydów, które wskazały na niektóre z genetycznych różnic pomiędzy poszczególnymi osobami. Ważne funkcje biologiczne: wzrost, śmierć, ruch i lokalizacja komórek, różnicowanie, itd. są kontrolowane przez proces zwany transdukcją sygnału. Proces ten jest prawie całkowicie epi-genetyczny i regulowany przez aktywność enzymów białkowych. Choroby takie jak rak, oparte na mutacjach genomowych, są funkcjonalnie manifestowane jako dysfunkcja transdukcji sygnału białkowego. Historycznie, przemysł farmaceutyczny opracował leki w oparciu o obserwacje empiryczne, a ostatnio, na znanych mechanizmach chorobowych. Na przykład, leki na cukrzycę mają na celu poprawę uwalniania insuliny z trzustki oraz wrażliwości komórek mięśniowych i tkanki tłuszczowej na działanie insuliny. Leki na wysoki poziom cholesterolu, wpływają na wchłanianie, metabolizm i wytwarzanie cholesterolu. Oznacza to, że leki są opracowywane w oparciu o mechanizmy choroby, które były szeroko badane w ciągu ostatniego stulecia. Mamy nadzieję, że ostatnie postępy w genetycznej etiologii powszechnych chorób poprawią rozwój farmaceutyków. Dziś odkryliśmy, że informacje o proteomicznym, genetycznym i metabolicznym profilu pacjenta mogą być wykorzystane do dostosowania opieki medycznej do jego indywidualnych potrzeb. Jedną z idei tego modelu medycznego jest rozwój diagnostyki, w której badania molekularne mierzące poziom białek, genów lub specyficznych mutacji są wykorzystywane do zapewnienia specyficznej terapii dla danego schorzenia poprzez stratyfikację stanu choroby, wybór odpowiedniego leku i dostosowanie dawek do specyficznych potrzeb pacjenta. Ponadto wielu naukowców i praktyków szacuje, że takie metody mogą być wykorzystywane do oceny czynników ryzyka wystąpienia u pacjenta szeregu schorzeń i dopasowania indywidualnego leczenia zapobiegawczego, np. metod immunologii żywieniowej. Współczesne potencjalne zastosowania medycyny spersonalizowanej obejmują farmakogenetykę, farmakometabolomikę i leczenie nowotworów. Przykłady farmakogenetyki obejmują: Genotypowanie polimorfizmów pojedynczych nukleotydów w genach zaangażowanych w działanie i metabolizm warfaryny. Lek ten jest stosowany klinicznie jako antykoagulant, ale wymaga okresowego monitorowania i wiąże się z niekorzystnymi skutkami ubocznymi. Ostatnio warianty genetyczne w genie kodującym enzym cytochromu P450 CYP2C9, który metabolizuje warfarynę 1, oraz gen reduktazy epoksydowej witaminy K (VKORC1), będącej celem dla kumaryn2, doprowadziły do powstania dostępnych na rynku testów umożliwiających dokładniejsze dawkowanie w oparciu o algorytmy uwzględniające wiek, płeć, wagę i genotyp danej osoby. Przykłady spersonalizowanego leczenia nowotworów obejmują: Badanie w kierunku mutacji powodujących chorobę w genach BRCA1 i BRCA2, które są powiązane z rodzinnymi zespołami raka piersi i jajnika. Odkrycie mutacji powodującej chorobę w rodzinie może poinformować osoby „zagrożone” o tym, czy są one w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na raka i może skłonić do zastosowania zindywidualizowanej terapii profilaktycznej, obejmującej mastektomię i usunięcie jajników. Bardziej szczegółowa stratyfikacja molekularna guzów piersi może utorować drogę dla przyszłego zindywidualizowanego leczenia3. Terapia celowana jest stosowana do projektowania leków, które celują w receptory naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) w podgrupie pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NSCLC). Na przykład inhibitory kinazy tyrozynowej, takie jak erlotynib i gefitynib, zostały opracowane do leczenia NSCLC, w którym wykryto mutację genu receptora naskórkowego czynnika wzrostu (ekson 19-21) w komórkach raka płuca. Leki te specyficznie hamują wewnątrzkomórkową domenę tego receptora, dokonując w ten sposób blokady wewnątrzkomórkowej kaskady transdukcji sygnału, która jest odpowiedzialna za proliferację komórek, inwazję, przerzuty, angiogenezę i hamowanie apoptozy. W przyszłości informacje molekularne pochodzące z tkanek mogą być łączone z indywidualną historią choroby, historią rodziny, danymi z badań obrazowych i innych badań laboratoryjnych w celu opracowania bardziej skutecznych metod leczenia szerszej gamy schorzeń.

.

Leave a comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.